สมุนไพรท่าพระจันทร์

เรื่องเล่าสุขภาพ

พิกุลไม้มีคุณ (เป็นยา)
     พิกุลไม้มีคุณ(เป็นยา)
           จำรัส  เซ็นนิล รวบรวม / เรียบเรียง
      พิกุล มีชื่อเรียกกันหลายชื่อ มะเมา แก้ว พิกุลป่า พิกุลเขา พิกุลเถื่อน ซางดง ถ้าใครสังเกตจะเห็นต้นพิกุลส่วนใหญ่จะปลูกอยู่ในวัด ไม่รู้ด้วยเหตุผลกลใด หรือนัยว่าเจ้าอาวาสหรือผู้ปลูกน่าจะรู้คุณประโยชน์ของต้นพิกุลนี้ดี ทำให้บ่อยครั้งที่ผมยืนพินิจพิจารณาตั้งแต่ลำต้น ใบ ดอก ผล ทั้งสีเขียวและสุกสีแดง
      จนกระทั่งผมได้สืบเสาะสอบถามผู้รู้ รวมถึงปราชญ์พื้นบ้านหมอยาหลายคน ก็ถึงบางอ้อ ว่าต้นพิกุลเป็นไม้มหามงคลจริงๆคนไทยโบราณเชื่อว่าบ้านใดปลูกต้นพิกุลทองไว้ประจำบ้านจะทำให้มีอายุยืนเพราะเชื่อว่าต้นพิกุลเป็นไม้ที่มีความแข็งแรงทนทานและมีอาจุยาวนานดังนั้นจึงนิยมใช้เนื้อไม้นำมาใช้ประโยชน์ในงานพิธีมงคลได้เป็นอย่างดีเช่นด้ามหอกที่ใช้เป็นอาวุธ เสาบ้าน พวงมาลัยเรือและยังมีความเชื่ออีกว่าต้นพิกุลเป็นต้นไม้ที่มีความขลังและศักดิ์สิทธิ์เพราะโบราณเชื่อว่าเป็นไม้ที่มีเทพเจ้าสิงสถิตอยู่
     เอาละพ่อมีเทพเจ้าสิงสถิตอยู่ไม่รู้หญิงหรือชาย ท่านคงรู้ว่าผมยืนจ้องมองท่าน แต่ละครั้งนานๆ คงสนใจท่าน น่าจะปรากฏโฉมออกมาให้ดูมั่ง จะได้วิ่งป่าราบฮ่าๆๆ



    ในตำราพรหมชาติฉบับหลวงกล่าวถึงพิกุลไว้ว่าเพื่อเป็นสิริมงคลแก่บ้านและผู้อาศัย ควรปลูกต้นพิกุลทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ( หรดี)ผู้ปลูกควรปลูกในวันจันทร์หรือวันเสาร์ เพราะคนโบราณเชื่อว่าการปลูกไม้เพื่อเอาคุณทั่วไปให้ปลูกในวันเสาร์ ถ้าจะให้เป็นสิริมงคลแก่ตัวเองผู้ปลูกควรเป็นสุภาพสตรี เพราะพิกุลเป็นชื่อที่เหมาะสำหรับสุภาพสตรี เอาเข้านั่น คนโบราณนี่เขาละเอียดละออจริงๆ
       พิกุลเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดลพบุรี พิกุลเป็นพืชมีพุ่มใบหนาแน่น เหมาะแก่การปลูกไว้บังแดด แต่บางท้องถิ่น ก็เห็นว่าไม่ควรปลูกไว้ในบริเวณบ้าน ควรปลูกไว้ตามวัดมากกว่า สำหรับสรรพคุณของพิกุลนั้นมีเหลือหลาย
    เปลือกต้น ต้มกับเกลือจนเดือดแล้วเอาน้ำอุ่นอมเป็นยาแก้ปวดฟัน ฟันโยกคลอนดีนัก ดอกนำไปเข้ากับยาหอม ช่วยบำรุงหัวใจ ทำให้หัวใจ ชุ่มชื่น ตำรายาไทยโบราณ ใบฆ่าเชื้อกามโรค เปลือกต้นตำหรือใช้อุดรูฆ่าแมงกินฟัน กระพี้แก้เกลื้อน แก่นต้มน้ำดื่มตอนอุ่น บำรุงเลือด รากและดอกแก้ลม แก้เสมหะ บางตำรากล่าวว่า เมล็ดตำละเอียด ทำเป็นยาเม็ดสวนทวารแก้ท้องผูกได้ เนื้อไม้ที่ราลง มีสีน้ำตาลเข้มและประขาว มีกลิ่นหอม เรียกว่า “ขอนดอก” ใช้บำรุงตับ ปอด หัวใจ และบำรุงครรภ์ดีมากครับ. 
      ความลับของดอกพิกุลถูกเปิดเผยออกมาทีละนิด ๆ ยิ่งศึกษา ยิ่งรักพิกุล เพราะ ดอกพิกุลคนโบราณยังเอามาอบขนมหรืออบน้ำทำน้ำอบไทยได้  การอบขนมก็ได้ทั้งอบแห้งและอบเปียก การเอาดอกไม้มาอบขนมมีข้อจำกัดว่าจะต้องเลือกใช้อบให้ถูกเวลาที่ดอกไม้ชนิดนั้นบานซึ่งจะเป็นช่วงที่ส่งกลิ่นหอม เช่น ถ้าเป็นดอกมะลิ จะบานเย็น ๆ ค่ำ ๆ เวลาเอาอบขนมหรือมาลอยน้ำก็จะเก็บมาใช้อบตอนเย็นและเก็บออกในตอนเช้า    
          ส่วนดอกพิกุลคือเป็นดอกไม้ที่บานและส่งกลิ่นหอมในช่วงเช้ามืด ราว ตีสี่ถึงแปดโมงเช้า ดังนั้นถ้าจะนำดอกพิกุลมาอบขนมต้องใช้ในตอนเช้าและเก็บออกในเวลาเย็น วิธีใช้ จัดวางขนมที่จะอบในภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด วางดอกพิกุลลงไปแต่เบามืออย่าให้ช้ำจะเหม็นเขียว อาจวางบนตัวขนมหรือหาถ้วยจานใบน้อย ๆ ใส่ดอกพิกุลวางลงไปอีกทีก็ได้ ปิดฝา แล้วเก็บออกในตอนเย็น
          การอบเปียกด้วยดอกพิกุล การอบเปียก คือ การอบน้ำเพื่อเอาไปทำขนมหรือทำน้ำอบน้ำปรุงแป้งร่ำต่อไป เนื่องจากดอกพิกุลเป็นดอกไม้ที่มีกลีบเล็กและมีเกสรละเอียด ดังนั้นจึงไม่ควรเอาลอยลงในน้ำโดยตรง แต่ควรใส่ในภาชนะเล็ก ๆ แล้วลอยลงไปเพื่อไม่ให้กลีบและเกสรฝอย ๆ นั้นกระจายปนอยู่ในน้ำ วิธีลอย เตรียมน้ำใส่ในภาชนะที่มีฝาปิดสนิท วางจนน้ำนิ่งแล้วค่อยวางภาชนะใส่ดอกพิกุลลงไป ปิดฝา แล้วเก็บออกในตอนเย็น
         สำหรับการเอาดอกพิกุลมาทำน้ำชานั้น คือเอาดอกพิกุล ไปตากแห้ง แล้วมาชงน้ำดื่ม มีสรรพคุณทางยา คือบำรุงหัวใจ แก้ไอ แกไข้ แก้ร้อนใน แก้เจ็บคอ และแก้ปวดเมื่อย
         เห็นไหมครับ ทำไมพิกุล จึงชอบอยู่วัด เพราะในอดีตวัดเป็นศูนย์รวมของชาวบ้าน วัดจึงเป็นที่เผยแพร่วัฒนธรรมหลากหลายทั้งศิลปะวัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อต่างๆมากมาย รวมถึงวัฒนธรรมการกินด้วย
ต่อไปไม่แน่ พิกุล อาจถูกขโมยมาปลูกในบ้านก็เป็นได้ ฮ่าๆๆ
                                      ---------------------------------------------------------

blog comments powered by Disqus