สมุนไพรท่าพระจันทร์

เรื่องเล่าสุขภาพ

ปลาส้มยโสธร "ตำรับยายสอน"
                                   ปลาส้มยโสธร
                                 “ ตำรับยายสอน”
                                                        จำรัส  เซ็นนิล  รวบรวม/เรียบเรียง
        ถ้าพูดถึงปลาส้มเราต้องนึกถึงปลาส้มแห่งลำน้ำชีจังหวัดยโสธรและอีกแห่งที่แม่น้ำสองสี คือแม่น้ำโขงซึ่งมีสีแดงขุ่นไหลมาบรรจบกับแม่น้ำศรีสงครามซึ่งมีศรีครามที่อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม แหล่งน้ำทั้งสองมีปลาน้ำจืดชุกชุม ชาวบ้านจึงนำปลาที่หาได้มาทำปลาส้มเป็นการถนอมอาหารเก็บไว้กินนานๆ
        ปลาส้มเป็นอาหารที่ทำจากปลามีคุณค่าทางโปรตีนสูง นำมาทำได้หลายเมนู ตามแต่ความชอบของแต่ละคน ราคาไม่แพง บางคนกินดิบ บางคนนำมาทอด หรือใส่ไข่ราดก็อร่อย ช่วงเดือนตุลาคม ๒๕๕๗ ผมผ่านจังหวัดยโสธร ก็ได้มีโอกาสลิ้มรสปลาส้มที่นี่เรียกว่าแซบอีหลีอีหลอฮ่าๆๆ



       ผมเดินทางมาจังหวัดยโสธรหลายครั้ง คุณนุศรา  หนองแคน สาวสวยจากเทศบาลเมืองยโสธร เจ้าถิ่นจะมาต้อนรับเลี้ยงดูปูเสื่อทุกครั้งฮ่าๆๆ และของฝากนำกลับบ้านที่ผู้รับประทับใจคือปลาส้ม “ยายสอน” ทุกคนกินแล้วติดใจถามหา จะต้องยกโทรศัพท์สั่งเพิ่มทุกครั้ง เวลามีงานกิจกรรมสังสรรค์จะขาดปลาส้ม “ยายสอน”ไม่ได้ ล่าสุดผมผ่านจังหวัดยโสธรเมื่อเดือนตุลาคม ๒๕๕๗ ปลาส้มยายสอนก็ถูกนำมาทอดหอมฟุ้งเสริฟอยู่บนโต๊ะกับข้าว เพียงเห็นก็น้ำลายไหล กินแกล้มกับผักพื้นบ้านอร่อยจนเบรกไม่อยู่ฮ่าๆๆ
      คุณนุศรา เล่าให้ผมฟังว่า  ถ้าจะกล่าวถึงต้นตำรับปลาส้มเจ้าแรกๆของเมืองนี้ และทำการบุกเบิกในการ ทำปลาส้มเพื่อจำหน่ายแล้ว ต้องยกให้กับยายเลียง โพธิ์ศรี ซึ่งปัจจุบันได้เสียชีวิต แต่ถ้าพูดถึงฝีมือการทำกินในครัวเรือนก็ต้องยกให้ยายสอน รายนี้ถือว่าสืบทอดการทำมาหลายชั่วอายุคน ปัจจุบันปลาส้มยโสธรก็มีทำขายกันนับสิบๆเจ้า
 
 

        หลายคนคงสงสัยว่าเขามีวิธีการทำปลาส้มอย่างไร คุณนุศรา เล่าให้ฟังว่า ปลาที่นำมาทำส่วนใหญ่จะเป็นปลาตะเพียน ปลาเทโพ ปลาสวาย ปลานวลจันทร์ ปลาโจก ปลาสร้อย แล้วก็มี เกลือ ข้าวเหนียวนึ่ง กระเทียม ดินประสิว
       โดยเริ่มจากถอดเกร็ดปลา แล่ท้อง ล้างน้ำให้สะอาด ใส่ตะแกรงพักไว้ให้สะเด็ดน้ำ จากนั้นนำมาใส่กะละมัง โรยเกลือ ใส่ข้าวเหนียว นึ่งสุก กระเทียมทุบละเอียด ดินประสิวบดละเอียด คลุก เคล้า คั้น ผสมกันจนได้ที่ กดปลาให้แน่น คลุมกะละมังด้วยถุงพลาสติก หมักทิ้งไว้  ๒-๓ คืน ก็สามารถนำมารับประทานได้ โดยการ ทอด นึ่ง ย่าง หลน หรืออาจจะรับประทานดิบๆ แกล้มกับ หอมแห้ง หอมสด และพริกสดอร่อยจนลืมกลับบ้านฮ่าๆๆ      อัตราส่วนในการผสมทำปลาส้ม ปลาตะเพียน ๑๐ กิโลกรัม เกลือป่น ๕ กำมือ เกลือเสริมไอโอดีน ๑ ขีด กระเทียมบด ๑ กิโลกรัม ข้าวสุก ๓ กิโลครึ่ง แป้งข้าวเจ้า ครึ่งกิโลกรัม และน้ำสะอาด


      คุยมันคุยง่ายแต่ลงมือทำกันจริงๆนี่สิมันยาก ทำแล้วคนจะกินหรือเปล่าก็อีกเรื่องหนึ่งหรือชิมครั้งเดียวแล้วเลิกฮ่าๆๆ หากอยากจะลองลิ้มรสปลาส้ม
“ยายสอน” วันนี้ก็ไม่ยุ่งยากเพียงยกหูโทรศัพท์ ๐๙-๖๒๒๓-๒๐๙๕ เขาจะส่งด่วนทางไปรษณีย์ ๒ วันก็ถึง
      ไหนๆก็เขียนถึงจังหวัดยโสธรก็ขอเล่าต่ออีกนิดจังหวัดนี้เป็นจังหวัดที่เล็กที่สุดในภาคะวันออกเฉียงเหนือ  ในอดีตเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๓๔๐ พระเจ้าวรวงศา (พระวอ) เสนาบดีเก่าเมืองเวียงจันทน์กับสมัครพรรคพวก ตั้งใจเดินทางอพยพไปอาศัยอยู่กับเจ้านครจำปาศักดิ์ พบว่ามีความอุดมสมบูรณ์ อีกทั้งมีแม่น้ำชีไหลผ่าน ทำให้ง่ายต่อการสัญจรและติดต่อค้าขายกับเมืองใกล้เคียง อย่างอุบลราชธานี มีทำเลที่เหมาะกับการตั้งถิ่นฐาน จึงได้ก่อตั้งชื่อเมืองว่า เมืองสิงห์ท่า
       ปัจจุบันบ้านสิงห์ท่าก็ยังปรากฏยู่ในพื้นที่ ต.สิงห์ท่า อ.เมือง จ.ยโสธร เป็นย่านการค้าตั้งแต่สมัยโบราณและได้เจริญขึ้นเมื่อสมัยฝรั่งเศสเข้ามามีอิทธิพลมากในภูมิภาคนี้ ในช่วงนั้นเองผู้ที่มีฐานะดี มีการนำเข้าช่างฝีมือจากเวียดนามจำนวนมากเข้ามาสร้างบ้านเรือน ทำให้บ้านเรือนมีรูปแบบศิลปกรรมแบบจีนผสมยุโรป โดยมีบานประตูและหน้าต่างเป็นไม้เนื้อแข็ง ตัวอาคารก่ออิฐถือปูน เป็นอาคารไม้ชั้นเดียวสร้างด้วย ดินจากแม่น้ำชี ถ้าใครผ่านถนนศรีสุนทร นครทุม อุทัยรามฤทธิ์ และ วิทยธำรง ก็ยังเห็นอาคารเหล่านี้อยู่
        บ้านสิงห์ท่า ยังเป็นแหล่งผลิตบั้งไฟคุณภาพดีสำหรับใช้จุดในงานบุญบั้งไฟในช่วงเดือนพฤษภาคม ไม่ว่าจะเป็นบั้งไฟแสน หรือบังไฟล้าน งานบั้งไฟยโสธรถือว่าสุดยอดในเมืองไทยผมเคยไปแอบคูนาที่สวนพญาแถนชมการจุดบั้งไฟล้านของเมืองนี้มาแล้ว ยามค่ำคืนก็จะมีเวทีดนตรีตั้งเรียงรายริมถนนแจ้งสนิทในตัวเมืองประชันความมันส์ดิ้นกันสุดเหวี่ยง  ดังกระหึ่มทั้งเมือง  แต่แปลกปัญหาการชกต่อยฆ่าฟันไม่เคยปรากฎเลย เพราะคนยโสธรชอบสนุก ไม่ก้าวร้าว น่ารักจริงๆ ฮ่าๆๆ
                            ---------------------------------------------------------------------------
 
  

blog comments powered by Disqus