สมุนไพรท่าพระจันทร์

เรื่องเล่าสุขภาพ

ยากำลังสตรี "ซิ่นบ่หี่"
                      ยากำลังสตรี
                        
 “ซิ่นบ่หี่”
                             
   จำรัส  เซ็นนิล  รวบรวม/เรียบเรียง
       ลมหนาวเดือนพฤศจิกายน ๒๕๕๖ พัดมาแผ่วๆ ขณะที่ผมขับรถผ่านเทือกเขาภูพาน จากจังหวัดกาฬสินธุ์ไปจังหวัดสกลนคร เมื่อขับมาถึงตลาดกลางดงบ้านสร้างค้อ  พลันสายตาไปสะดุดที่เพิงกล้าสมุนไพรไม้ดอกไม้ประดับและพืชผักสวนครัว ผมต้องจอดรถแวะเข้าไปชม ได้เห็นสมุนไพรหลากหลายมากมาย แต่ที่ผมสนใจเป็นพิเศษคือสมุนไพรที่มีสรรพคุณบำรุงกำลังดูแลเรื่องมดลูก-เลือดลมของสตรี ซึ่งเป็นสมุนไพรหายาก
คุณไพรวัลย์ กับสมุนไพร "ซิ่นบ่หี่"
    คุณหน่อย ชื่อจริงคุณไพรวัลย์ เซ็นกลาง ( ๐๙-๐๓๕๔-๘๓๒๕)  เจ้าของเพิงกล้าไม้ เดินออกมาทักทายผม เมื่อเห็นผมสนใจสมุนไพรที่ว่านี้จึงแนะนำว่าต้นนี้ชาวบ้านเรียกต้นสมุนไพร “ซิ่นบ่หี่”
     “ อะไรนะครับ” ผมถามอีกครั้งด้วยความไม่มั่นใจเนื่องจากฟังไม่ชัดแปลไม่ออกและออกเสียงแปลกๆ
     “ ซิ่น-บ่-หี่ ค่ะ” คุณไพรวัลย์พูดย้ำพร้อมกับหัวเราะ
    “ เออ..ชื่อแปลก นะครับ แปลว่าอะไรละครับ”
             คุณไพรวัลย์อธิบายว่า ซิ่นน่าจะมาจากผ้าซิ่นของผู้หญิง ซึ่งเวลานุ่งปฏิบัติภารกิจรุนแรงหนักหน่วงแค่ไหนผ้าซิ่นก็ไม่หลุด พูดรวมๆก็คือแข็งแรงทนทานประมาณนั้น ฮ่าๆๆ  เป็นสมุนไพรหายาก มักขึ้นในป่า นานๆจึงจะเห็นก็พยายามนำมาปลูกอนุรักษ์ไว้ คนโบราณจะนำสมุนไพร “ซื่นบ่หี่” ทั้ง ๕ คือตั้งแต่รากถึงยอด ตากแดดให้แห้งแล้วนำไปต้มดื่มหรือจะใช้ดองเหล้าขาวก็ได้
          ในตำรับยาหมอพื้นบ้านใช้สมุนไพร “ซิ่นบ่หี่” ผสมกับสมุนไพรกฤษณา สมุนไพรก้อมก้อย-ลอดขอน สมุนไพรตรีบ่ยุบ สมุนไพรยาหัวซึ่งหมายถึงสมุนไพรข้าวเย็นเหนือ-ข้าวเย็นใต้ อัตราส่วนเสมอภาค นำมาต้มดื่ม ถือเป็นตำรับยาสมุนไพรบำรุงกำลังสตรีชั้นยอด

 

     ซ้ายสมุนไพร "ซิ่นบ่หี่"               ขวาสมุนไพร "ธรณีเย็น"

        ผมนำสมุนไพร “ซิ่นบ่หี่” มาเทียบกับสมุนไพรแก้ไมเกร็นที่ชาวบ้านหนองบัวลำภูให้ผมมาชื่อสมุนไพร “ธรณีเย็น” สรรพคุณดับพิษร้อน ถอนไข้ แก้ไมเกร็น รูปทรงใบ-ต้นเหมือนเหมือนกันและน่าจะเป็นต้นเดียวกัน แสดงว่าสมุนไพร “ซิ่นบ่หี่” น่าจะเป็นชนิดเดียวกันกับสมุนไพรธรณีเย็น
      สำหรับคุณไพรวัลย์  ชื่อเธอก็บอกอยู่แล้วแปลว่าป่า  ซึ่งมีความชื่นชอบต้นไม้เป็นชีวิตจิตใจ เป็นคนจังหวัดอุบลราชธานี คลุกคลีกับสมุนไพรมาแต่เล็กๆ โตเป็นสาวก็มาค้าขายสมุนไพรที่ชายแดนไทย-ลาวที่ช่องเม็กจังหวัดอุบลราชธานี หลังจากนั้นก็พบรักกับหนุ่มสกลนคร จึงต้องตามสามีมาอยู่ที่บ้านสร้างค้อ บนเทือกเขาภูพาน จังหวัดสกลนคร ด้วยเหตุชะนี้แล ฮ่าๆๆ
                                           ------------------------------------------------------------------------- 

blog comments powered by Disqus